Σάββατο, 30 Αυγούστου 2014

Τὰ πάντα ῥεῖ


 
Ας ρίξουμε μια ματιά σε έναν πολύ σπουδαίο φιλόσοφο με σχετικά μικρή αναγνωρισιμότητα, τον Ηράκλειτο.
Ο φιλόσοφος που στήριξε όλη του τη σκέψη γύρω από τον αέναο και αδιάκοπο πόλεμο των αντιθέτων, που εξασφαλίζει τη βιωσιμότητα του "Όλου" διά της "παλιντόνου αρμονίας".

Δυστυχώς δεν έχουμε στη διάθεσή μας πολλά ευρήματα της σκέψης του, αλλά ευτυχώς έχουν σωθεί μερικοί από τους λεγόμενους "αφορισμούς" του. Κάτι σαν αποφθέγματα, δηλαδή, αλλά με αμφιλεγόμενα μηνύματα.
"Σκοτεινός φιλόσοφος" αποκαλείται άλλωστε.

Για να δούμε μερικά απ' αυτά.
Ελπίζω να ανεχτείτε και τα δικά μου σχόλια.

1. κακοὶ μάρτυρες ἀνθρώποισιν ὀφθαλμοὶ καὶ ὦτα βαρβάρους ψυχὰς ἐχόντων.
(μτφ.: Τα μάτια και τα αυτιά είναι κακοί μάρτυρες για τους ανθρώπους που έχουν βάρβαρες ψυχές.)

σχ.: Οι πραγματιστές, λοιδορώντας τους ιδεαλιστές, ορθώς καλούν τους ανθρώπους να εμπιστεύονται τις αισθήσεις ως το μόνο και ασφαλή οδηγό κατανόησης της πραγματικότητας.
Είναι έτσι όμως;
Οι αισθήσεις μπορούν να οδηγήσουν σε πολύ λανθασμένα συμπεράσματα ανθρώπους που έχουν διαβρωθεί από κακεντρέχεια, φθόνο ή προκατάληψη.
Όπως η πληροφορία και η γνώση που στα λάθος χέρια μπορεί να γίνει... φονικό όπλο!


2. μὴ ἐπιλίποι ὑμᾶς πλοῦτος, <ἔφη,> Ἐφέσιοι, ἵν᾽ ἐξελέγχοισθε πονηρευόμενοι.
(μτφ.: Ποτέ να μη σας λείψει ο πλούτος, Εφέσιοι, για να βγαίνει στη φόρα η πονηριά σας.)

σχ.: Νομίζω πως αυτό θα μπορούσε να είχε γραφτεί στην Ελλάδα της πτώχευσης.
Οι Έλληνες "οι φιλόξενοι, οι ανοιχτόκαρδοι, οι ανοιχτοχέρηδες" των καλών εποχών της μεταπολίτευσης, έγιναν ξαφνικά μισάνθρωποι, φασίστες και ποταποί.
Τι άλλαξε;
Έλειψε ο πλούτος.


3. ὅσων ὄψις ἀκοὴ μάθησις, ταῦτα ἐγὼ προτιμέω.
(μτφ.: Όσα μπορώ να δω, ν' ακούσω και να μάθω, αυτά είναι που προτιμώ.)

σχ.: Δεν έχει νόημα να επιδιώκουμε πράγματα και καταστάσεις, που διαφεύγουν των αισθήσεών μας και του κόσμου που μπορούμε να αντιληφθούμε.
Δεν έχει νόημα η φροντίδα θεωρητικών κατασκευών, όταν γύρω μας έχουμε έναν κόσμο, στον οποίο μπορούμε να βάλουμε το λιθαράκι μας για να πάει ένα βήμα εμπρός.

4. πᾶν γὰρ ἑρπετὸν πληγῇ νέμεται.
(μτφ.: Κάθε τι που έρπει εξουσιάζεται με χτυπήματα.)

σχ.: Όσοι σέρνονται, ενστικτωδώς αποδέχονται τη μοίρα του μαστιγώματος.
Ή όπως λένε "δε σε καβαλάει κανείς, αν εσύ πρώτα δε σκύψεις".
 

5. μάχεσθαι χρὴ τὸν δῆμον ὑπὲρ τοῦ νόμου ὅκωσπερ τείχεος.
(μτφ.: Ο λαός πρέπει να μάχεται για το νόμο όπως ακριβώς για τα τείχη του.)

Οι αρχαίοι Έλληνες προόδευσαν σε θαυμαστό βαθμό, διότι, σε αντίθεση με τους συγχρόνους τους (και δυστυχώς και τους επιγόνους τους), θεωρούσαν "τύραννό" τους (δηλ. βασιλιά τους) μόνο το νόμο.
Ο νόμος είναι αυτός που πρέπει να βασιλεύει σε κάθε πολιτεία και όχι οι άνθρωποι.
Όταν ο άνθρωπος αποκτήσει μεγαλύτερη δύναμη από το νόμο, τότε η καταστροφή για μια πολιτεία είναι θέμα χρόνου.
Ποτέ να μην είναι κανείς υπαράνω του νόμου.
Και βέβαια να μην ξεχνάμε ότι ο νόμος ειναι ο προστάτης των αδυνάτων.
Η ανομία είναι ο πόθος των δυνατών.



6. πόλεμος πάντων μὲν πατήρ ἐστι, πάντων δὲ βασιλεύς, καὶ τοὺς μὲν θεοὺς ἔδειξε τοὺς δὲ ἀνθρώπους, τοὺς μὲν δούλους ἐποίησε τοὺς δὲ ἐλευθέρους.
(μτφ.: Ο πόλεμος είναι πατέρας όλων, όλων βασιλιάς. Άλλους ανέδειξε σε θεούς και άλλους σε ανθρώπους, άλλους έκανε δούλους και άλλους ελεύθερους.)

σχ.: Αν και αυτή η θέση, προκειμενου να διευκρινιστεί και να φωτιστεί επαρκώς δίχως παρεξηγήσεις, απαιτεί ολόκληρη ανάλυση, ας αρεστούμε σε λίγα λόγια αυτή τη φορά.
Ο πόλεμος είναι μεν ειδεχθής, είναι η αιτία θανάτων, γενοκτονιών, ξερριζωμών και κάθε είδους ανομιών.
Αλλά ταυτόχρονα ο πόλεμος είναι το μέσο της αδιάκοπης πορείας του ανθρώπου προς την εξέλιξή του.
Ο πόλεμος είναι η αιτία της συγκρότησης κοινωνιών, της εμφάνισης και ανάπτυξης της τεχνολογίας, της πολιτικής και της φιλοσοφικής σκέψης, της τέχνης, της επιστήμης.
Αν δεν υπήρχε ο πόλεμος με τα θηρία, ο άνθρωπος δε θα έφτιαχνε κοινωνίες και δε θα έφτιαχνε τα πρώτα του όπλα.
Αν δεν υπήρχε ο πόλεμος μεταξύ των κοινωνιών, ο άνθρπωος δε θα επινοούσε τις χρήσεις των μετάλλων, του λίθου και της φωτιάς.
Ή αν θέλετε και στις μέρες μας, αν δεν υπήρχε ο ψυχρός πόλεμος, δε θα έφτανε ο άνθρωπος στη Σελήνη.
Τα ομηρικά έπη, τις τραγωδίες και τις κωμωδίες... αν δεν υπήρχε ο πόλεμος, δε θα υπήρχαν.
Όλα αυτά που έφτιαξε ο άνθρωπος στην πορεία του σ' αυτόν τον κόσμο ήταν τέκνα της Ανάγκης.
Και η Ανάγκη τέκνο του Πολέμου.
Άρα, διορθώνοντας τον Ηράκλειτο, θα έλεγα πως τελικά ο πόλεμος είναι όχι πατήρ, αλλά... παππούς πάντων!

7. εἰδέναι δὲ χρὴ τὸν πόλεμον ἐόντα ξυνόν, καὶ δίκην ἔριν, καὶ γινόμενα πάντα κατ᾽ ἔριν καὶ χρεών.
(μτφ.: Πρέπει να γνωρίζει κανείς ότι ο πόλεμος είναι κοινός και η διχόνοια δικαιοσύνη, και ότι τα πάντα γίνονται σύμφωνα με τη διχόνοια και την ανάγκη.)

σχ.: Εδώ ο Ηράκλειτος μάλλον... επεξηγεί όσα είπα παραπάνω και όσα θα πω παρακάτω!


8. καὶ ὁ κυκεὼν διίσταται (μὴ) κινούμενος.
(μτφ.: Και ο κυκεώνας διαλύεται όταν δεν κινείται.)

σχ.: Και πρόσφατα σε άλλη ανάρτηση, λέγαμε εδώ πως οτιδήποτε δεν κινείται, πεθαίνει.
Η κίνηση είναι ο βασικός παράγοντας ζωής. (ό,τι αναπνέει, κινείται άλλωστε)
Και αυτή η κίνηση ως δράση προκαλεί πάντα αντίδραση.
Όπως η κεντρομόλος εξουδετερώνεται από τη φυγόκεντρο δύναμη.
Μη φοβάστε τίποτα άλλο, παρά την ακινησία.
Αλλά κι αυτήν ακόμη, μη τη φοβάστε. Απλά νικήστε τη.


9. Ποταμῷ γὰρ οὐκ ἔστιν ἐμβῆναι δὶς τῷ αὐτῷ καθ' Ἡράκλειτον οὐδὲ θνητῆς οὐσίας δὶς ἅψασθαι κατὰ ἕξιν (τῆς αὐτῆς)· ἀλλ' ὀξύτητι καὶ τάχει μεταβολῆς σκίδνησι καὶ πάλιν συνάγει (μᾶλλον δὲ οὐδὲ πάλιν οὐδ' ὕστερον, ἀλλ' ἅμα συνίσταται καὶ ἀπολείπει) καὶ πρόσεισι καὶ ἄπεισι.
(μτφ.: Δεν μπορούμε να μπούμε δυο φορές στο ίδιο ποτάμι, κατά τον Ηράκλειτο, ούτε ν' αγγίξουμε δυο φορές μια ουσία θνητή, γιατί σκορπίζεται και πάλι μαζεύεται με την οξύτητα και την ταχύτητα της μεταβολής, (και μάλιστα όχι πάλι, ούτε αργότερα, αλλά ταυτόχρονα εμφανίζεται και χάνεται) και πλησιάζει κι απομακρύνεται.)

σχ.: Η πολύ γνωστή ρήση του Ηράκλειτου πως "δεν μπορούμε να μπούμε στο ίδιο ποτάμι δυο φορές" συνήθως προκαλεί μια πρώτη αρνητική αντίδραση σε όσους την ακούν.
Το ποτάμι δεν είναι ένα ακίνητο σημείο στο χάρτη, αλλά ένα δυναμικό φαινόμενο της φύσης.
Μεταβάλλονται τα νερά, αλλά ταυτόχρονα μεταβάλλονται και οι όχθες του.
Μεταβάλλεται το ύψος και η όψη του συνεχώς.
Γι' αυτό μη θεωρούμε πως μπορούμε δυο διαφορετικές στιγμές να επιλέξουμε το ίδιο κολύμπι στον "ίδιο ποταμό".
Προχωρά ο χρόνος, αλλάζει ο ποταμός, αλλάζει και το "κολύμπι" μας.
Αλλιώς ή θα ατενίζουμε αιωνίως τα ποτάμια να περνούν μπροστά μας ή θα πέσουμε απερίσκεπτα και θα μας πάρει η ορμή τους και θα μας βγάλουν όπου αυτά νομίζουν.

10. Τὴν παιδείαν ἕτερον ἥλιον εἶναι τοῖς πεπαιδευμένοις.
(μτφ.: Η παιδεία είναι ένας άλλος ήλιος για τους μορφωμένους.)

σχ.: Στην εποχή της "έκλειψης Ηλίου", όπου μεγάλο μέρος των νέων ονειρεύονται να γίνουν μπάτσοι και στρατιωτικοί για να παίρνουν ένα μισθό, απαξιώνοντας την αξία της γνώσης και της μόρφωσης, δεν έχει νόημα να σχολιάζει κανείς πολλά σχετικά μ' αυτή τη ρήση του Ηράκλειτου.


11. τὸ ἀντίξουν συμφέρον καὶ ἐκ τῶν διαφερόντων καλλίστην ἁρμονίαν (καὶ πάντα κατ' ἔριν γίνεσθαι).
(μτφ.: Το αντίθετο συγκλίνει, και απ' τις διαφορές (γεννιέται) η πιο όμορφη αρμονία, και τα πάντα γίνονται με τη διχόνοια.)

σχ.: Όλη η ιστορία του ανθρώπου είναι μια πάλη, ένας πόλεμος μεταξύ των αντιθέτων.
Αυτός ο πόλεμος, όμως, δε φέρνει αλληλοεξόντωση, αλλά αλληλοσυμπλήρωση και σύνθεση.
Η φυσική νομοτέλεια, σαν Θεός, κρατάει τις αντικρουόμενες δυνάμεις σε θαυμαστή ισορροπία.
Σε τέτοια ισορροπία όμως που δε μένουν ακίνητα τα πράγματα, αλλά προχωρούν πότε νικώντας η μία πλευρά και πότε νικώντας η άλλη.
Οι δυνάμεις αυτές έχουν την ίδια διεύθυνση, αλλά αντίθετη φορά.
Ο κόσμος είναι μια διελκυστίνδα, που η φυσική νομοτέλεια δεν αφήνει ποτέ καμιά πλευρά της ν' αφήσει το σκοινί, γιατί τότε θα γκρεμιστεί και η άλλη πλευρά και θα διαλυθεί το σύμπαν.
Τραβούν από δω, τραβούν από κει και με βήμα συντονισμένο, τα πράγματα προχωρούν, ο κόσμος προχωρά, μέσα από αντιθετικά ζεύγη δυνάμεων.


12. κόσμον τόνδε, τὸν αὐτὸν ἁπάντων, οὔτε τις θεῶν οὔτε ἀνθρώπων ἐποίησεν, ἀλλ᾽ ἦν ἀεὶ καὶ ἔστιν καὶ ἔσται πῦρ ἀείζωον ἁπτόμενον μέτρα καὶ ἀποσβεννύμενον μέτρα. 
(μτφ.: Αυτόν εδώ τον κόσμο, τον ίδιο για όλους, ούτε κανείς θεός ούτε άνθρωπος τον έπλασε, αλλ' ήταν από πάντα και είναι και θα είναι αιώνια ζωντανή φωτιά, που ανάβει με μέτρο και σβήνει με μέτρο.)

σχ.: Και θεοί και άνθρωποι είμαστε θνητοί και αθάνατος είναι μόνον ο κόσμος μέσα στον οποίο ζούμε, δημιουργούμαστε και λιώνουμε για να ξαναδημιουργηθούμε.
Και, όπου κόσμος, το σύμπαν.
Οι σύγχρονοι λένε πως το σύμπαν διαστέλλεται συνεχώς.
Όταν θα βρουν πως συστέλλεται κιόλας συνεχώς, τότε θα 'χουν φτάσει τον Ηράκλειτο...


 ~ Τ πάντα ῥεῖ ~


ΥΓ.: Μην αφήνουμε καμιά μέρα να πάει χαμένη.
Έχουμε ένα θησαυρό στη διάθεσή μας, ενα θησαυρό γραμμένο στη γλώσσα μας (στην αρχαία μορφή της), ένα θησαυρό μέσα σ' ένα σεντούκι που το ξεκλειδώνει μόνο η δίψα για γνώση.
Διψάστε για να ξεδιψάσετε.
Κανείς, άλλωστε, δεν ξεδίψασε, πριν πρώτα διψάσει...

ΥΓ.2: Τα αποσπάσματα, καθώς και τις μεταφράσεις τους, τα πήρα από τον "Μικρό Απόπλου".
Εκεί θα βρείτε πολλά περισσότερα αποσπάσματα.



















35 σχόλια:

  1. πωπω! Έχει μελέτη!
    Επειδή γύρισα κουρασμένη από τη θάλασσα θα έρθω νωρίς το βραδάκι με ποτάκι και την ησυχία μου να σε διαβάσω!
    :)))

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ναι! Έχει διάβασμα!
      Χαρτί και μολύβι...
      Βγάλτε μια κόλλα! (αυτό είναι το σύνθημα του διαγωνίσματος στο μάθημα της ημέρας...)
      :-)

      Διαγραφή
    2. Πραγματικά έχουμε ένα θησαυρό στα χέρια μας και τον αγνοούμε επιδεικτικά!
      Κάθε ρήση του θα μπορούσε να είναι ξεχωριστή ανάρτηση !
      ( Το 10 θα μπορούσε να έχει αναρτήσεις σε συνέχειες και πάλι ανεξάντλητο θα έμενε το θέμα.
      Αυτό με το ποτάμι με κέντρισε πολύ γιατί γνώριζα το ρητό αλλά όχι ότι του Ηράκλειτου.
      Υποκλίνομαι στο Υστερόγραφο σου!

      11,20 με τα κρασάκια μου, Σαββατόβραδο ...και πολλά έγραψα ( μην έχεις παράπονο... αντί να είμαι έξω και να λικνίζομαι αχαχαχα)
      Παίρνω το βιβλίο μου ( δώρο της Σοφίας ..της δικιάς μας Σοφίας) και πάω να συνεχίσω άλλες μελέτες :)))

      Διαγραφή
    3. τα λαθάκια μου δεν εμποδίζουν την ανάγνωση φαντάζομαι - με έπιασε το άτιμο κιόλας ..το κρασί ντε! ;-)

      Διαγραφή
    4. Κατ' αρχάς, να τονίσουμε πως φιλοσοφία χωρίς κρασί δε γίνεται!
      Εξ ου και αμπελοφιλοσοφία!
      Γιατί; Οι αρχαίοι, βλάκες ήταν που φιλοσοφούσαν σε συμπόσια;

      Οι ανορθογραφίες είναι πάντα το κερασάκι στην τούρτα...

      Αν και -εδώ που τα λέμε- και λίγο λίκνισμα δεν κάνει ποτέ κακό!

      Διαγραφή
    5. Αυτό το "της δικιάς μας Σοφίας" μ' έλιωσε, Αριστέα μου! Τι, ψέματα να πω;

      Διαγραφή
    6. Μα δικιά μας είσαι!
      Τι; Αλλονών είσαι;
      :-)

      Διαγραφή
    7. "Δικιά μας! Δικιά μας!" Όπως η ατάκα του ελληνικού κινηματογράφου "Γκόρτζος! Γκόρτζος!" χεχε!!!
      Σοφία σε βρήκαμε μικρή και σε πειράζουμε!
      Αλλά δικιά μας είσαι, όλα κι όλα! Θες, δε θες…

      Ήρθα, γιατί είμαστε μια ωραία ατμόσφαιρα κι είπα να μην χάσω την ευκαιρία!
      Γιατί δεν συνεχίζουμε τη βαριά φιλοσοφική συζήτηση;
      Μήπως και ο χαβαλές έχει κι αυτός λίγο από άρωμα φιλοσοφίας;

      Διαγραφή
    8. Δικιά σας είμαι βρε και χαίρομαι σα μικρό παιδί για αυτή την ιδιότυπη παρέα που φτιάξαμε απ' το τίποτα! Και θα γίνω ακόμη περισσότερο αν μου εξηγήσει κάποιος τι διάολο σημαίνουν αυτά τα :-), :))), ;-)
      (σοβαρά μιλάω!)

      Διαγραφή
    9. chat-οσχέδια είναι.
      (φατσούλες στο πλάι)
      :-) σημαίνει χαρά, χαμόγελο
      ;-) χαμόγελο, με κλείσιμο ματιού
      :-))) πολύ χαρά
      :-( λύπη
      :-Ρ βγάζω γλώσσα περιπαικτικά (με καλή διάθεση)
      :-Ο έκπληξη (με την κακή)
      κλπ κλπ κλπ

      Διαγραφή
    10. Α καλά Το πολύ ντεκουπάρισμα με έφαγε τελικά! Τώρα διαβάζω αυτά τα σχόλια!
      :))) Σοφία ΜΑΣ ..μα καλά να μη ξέρεις τις φατσούλες; Και τόσο καιρό τι νόμιζες ότι σου έγραφα;;;;
      Καλά σε σένα θα βάζω αυτό μόνο ☺ ναι;

      Διαγραφή
  2. Αν όπως φαίνεται σε ενδιαφέρει ο σημαντικότατος Ηράκλειτος και θέλεις να εμβαθύνεις αλλά και να δεις την επικαιρότητα του στη σύγχρονη Φιλοσοφία, συνιστώ το εξαιρετικά σημαντικό (σταθμό θα το έλεγα) βιβλίο του Κώστα Αξελού "Ο Ηράκλειτος και η φιλοσοφία" εκδ.Εξάντας.
    Φρόντισε όμως το timing που θα το διαβάσεις. Δεν είναι δύσκολο, αλλά χρειάζεται ηρεμία, ησυχία και καθαρό μυαλό.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Έχω διαβάσει μόνο αποσπάσματά του στο διαδίκτυο.
      Βαριά ανάλυση ο άτιμος!

      Για να ξεκαθαρίσω κάτι, δεν είμαι ειδικός ούτως ώστε να κάνω πραγματεία επί της φιλοσοφίας του.
      Απώς μου αρέσει ο τρόπος που σκεφτόταν ο... μακαρίτης και έκατσα και έγραψα τις σκέψεις που μου γεννήθηκαν διαβάζοντάς τον.

      Διαγραφή
  3. Θα το κάνω όπως το Αριστάκι κι εγώ... σχόλια με δόσεις!!!
    Εδώ μ' έχεις!!!!
    Έχω ενθουσιαστεί με την ανάρτηση!!!!
    Σηκώνει συζήτηση εδώ...
    "Σεντόνια" εσύ, "σεντόνια" και οι σχολιαστές...
    Γλιτώνεις μόνο προς το παρόν, γιατί δεν έχω χρόνο τώρα.
    Θα επιστρέψω το βράδυ με το "σεντόνι" μου κι όποιος αντέξει!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Εντάξει, θα κάνουμε υπομονή μέχρι να 'ρθει το σεντονι, όπου θα χρειαστούμε ακόμη περισσότερη υπομονή...

      Διαγραφή
  4. Λοιπον,Γαλατη..
    Εμενα απο τον..Μακαριτη,που λες ΕΝΑ μου εμεινε..

    ΤΑ ΠΑΝΤΑ ΡΕΙ..
    Νομιζω,εδω τα λεει ολα..Ομως δεν ειμαι και ειδικος...
    Εκεινο που ΤΟΝ ΚΟΛΛΗΣΕ αυτονε..Δεν ειναι το υπαρκτο..Η το ανυπαρκτο..Το ΠΕΖΟ η το Ιδεαλιστικο
    Τον κολλησε ο δρομος..
    Θαυμασε το ταξιδι,λεω τωρα εγω..Κι εκεινα που μαθαινει κανεις,ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ...!!
    [Κι οταν λεω στο δρομο..Εννοω,ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΡΚΕΙΑ]

    Ενταξει..Ειναι μια σεβαστη αποψη..Αλλα οχι η βασικη,για μενα...
    Εγω βλεπω,να ψαχνεσαι βεβαια..Να μαθαινεις,κατα τη διαρκεια του ταξιδιου..
    Αλλα να εχεις ΜΟΝΙΜΑ ενα ΚΟΡΜΟ που θα μενει αναλλοιωτος..
    Και ποιος θα ειναι ο κορμος αυτος..
    Μα η αληθεια..Οπως δινεται συνειδησιακα...
    Και οχι μονο η αναγκη..Για τι πολλακι..Λεω τωρα εγω..Η αναγκη..ΚΑΤΕΥΘΥΝΕΤΑΙ και γινεται κανεις ΕΡΜΑΙΟ των δηθεν αναγκων του...

    Αυτα εν ολιγοις,προς προβληματισμον...!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ενδιαφέρουσα κι αυτή η προσέγγιση!
      Το ταξίδι έχει μεγάλη σημασία.
      Αλλά και το ταξίδι εξαρτάται πάντα από τον προορισμό.
      Όπως έλεγε κι ο Καβάφης στην Ιθάκη του:
      "Η Ιθάκη σ’ έδωσε τ’ ωραίο ταξείδι.
      Χωρίς αυτήν δεν θάβγαινες στον δρόμο."

      Όσο για την Ανάγκη, θεωρώ πως είναι -αν όχι η ύψιστη- αλλά σίγουρα μία από τις μεγαλύτερες δυνάμεις που δυναστεύουν τον άνθρωπο, αλλά και τον κόσμο.
      Και η "φυσική επιλογή" που λεγε κι ο Δαρβίνος, τέκνο της Ανάγκης είναι.
      Μπορεί να οδηγεί ορισμένες φορές σε επιλογές που αντίκεινται στους ηθικούς κώδικες, αλλά αυτό συμβαίνει διότι η Ανάγκη μάλλον είναι ισχυρότερη του Ήθους.
      Ένας εξαθλιωμένος δίχως σπίτι και φαγητό, αν βρει μπροστά του ένα πιάτο φαγητό, είναι πιο πιθανό να το κλέψει παρά να κοιτάξει αν ανήκει σε κάποιον άλλο.
      Σε τελική ανάλυση, όλοι έρμαια των αναγκών μας είμαστε.

      Διαγραφή

  5. Ο Ηράκλειτος είναι αγαπημένος μου φιλόσοφος!!!

    Η αλήθεια είναι ότι μέσα από την ίδια την ζωή παράγονται βαθιές φιλοσοφικές ιδέες, όμως αν μελετάς και όσα είπαν εκείνοι οι εμπνευσμένοι, που παρατηρούσαν και στοχάζονταν πιο πολύ, δίνεις τη δυνατότητα στον εαυτό σου να βελτιωθεί σε πολλά επίπεδα.
    Έτσι, όπως λες κι εσύ «Μην αφήνουμε καμιά μέρα να πάει χαμένη»!!!
    Αυτό βέβαια ισχύει για πάρα πολλά πράγματα, όμως για τον πλούτο που έχουμε ως κληρονομιά επιβάλλεται να αφιερώνουμε λίγο από τον χρόνο μας.

    Τα σχόλιά σου θησαυρός επίσης!!!
    Πόσες από τις ρήσεις που παρέθεσες έχουν σχέση με την κατάσταση της χώρας μας! Κάτι ήξερε ο Ηράκλειτος, μια και ο άνθρωπος δεν αλλάζει τις αντιδράσεις του σε παρόμοιες συνθήκες από την αρχή της ύπαρξής του.
    «Κάθε τι που έρπει εξουσιάζεται με χτυπήματα». Καλά να πάθουμε, αφού δεν εννοούμε να σηκωθούμε από το έδαφος και να σταθούμε στα δικά μας πόδια. Τα έχουμε για φιγούρα, μια και ατρόφησαν…
    Εδώ θα πρόσθετα μια άλλη ρήση του, όπως περίπου τη θυμάμαι. «Οι πνευματικά ανεπτυγμένοι άνθρωποι δεν ομαδοποιούνται, δεν πειθαρχούν σε ομάδα» φυσικά δεν εννοούσε ότι δεν συνεργάζονται όταν θα υπάρχει λόγος, αλλά ότι δεν ακολουθούν σαν πρόβατα…

    Από το 5 κρατώ το δικό σου «Και βέβαια να μην ξεχνάμε ότι ο νόμος είναι ο προστάτης των αδυνάτων.Η ανομία είναι ο πόθος των δυνατών.» Ακριβώς αλλά ο νόμος για είναι βασιλιάς όπως είπες θα πρέπει να είναι δίκαιος! Σαφώς σήμερα οι δυνατοί πραγματοποιούν για άλλη μια φορά στην ιστορία του ανθρώπου τον μεγάλο τους πόθο…
    Εδώ θα ταίριαζε ως ενίσχυση του πόθου των δυνατών «Οι κοιμισμένοι είναι εργάτες και συνεργοί σε όσα συμβαίνουν στον κόσμο.»!

    Όσο για τον πόλεμο, «βασιλιά των πάντων», είναι οξύμωρο σχήμα αυτή η αλήθεια, δυστυχώς. Είναι μέσα στη φύση του ανθρώπου κι ας μη μας αρέσει. Το ένστικτο της επιβίωσης αρχικά, κι εκείνο της απληστίας και τα δύο άγρια… Οι συλλογισμοί σου εξαιρετικοί πάνω σ’ αυτή του τη ρήση! Τους απόλαυσα!

    Η ρήση με το ποτάμι απίστευτη και με πολλές ερμηνείες…!
    Καταρχήν δεν μπορεί να είναι ίδιο το ποτάμι που θα μπεις δυο φορές, διότι το νερό του ανανεώνεται , δεν είναι στάσιμο. Έτσι και ο άνθρωπος μεταβάλλεται μέσα από τις εμπειρίες του και τις συνθήκες που ζει, μέσα από τον χρόνο ,όπως πολύ σωστά το έθεσες. Δεν είναι ίδιος όταν θα τον ξαναδείς και θα σχετιστείς μαζί του. Ακόμα και σε ελάχιστο χρόνο δεν θα μπορεί να είναι το ίδιο, εφόσον βρίσκεται σε άλλο πλαίσιο ή διάθεση (λίγο τραβηγμένο αυτό, αλλά γιατί όχι)…

    «Η παιδεία είναι ένας άλλος ήλιος για τους μορφωμένους.» Πόσο δίκιο έχεις! Όμως βασίλισσα θα πρέπει να ανακηρυχτεί, όπως ο πόλεμος. Γυναίκα του να γίνει…
    Και κάτι καλό που έχει πει επίσης: «Η πολυμάθεια δε διδάσκει τον νου.» Ουσιαστική, εύστοχη γνώση και στοχασμός θα πρόσθετα εγώ, για ν’ ανθίσει ο νους!

    «Το αντίθετο συγκλίνει, και απ' τις διαφορές (γεννιέται) η πιο όμορφη αρμονία, και τα πάντα γίνονται με τη διχόνοια.)» Μου άρεσε πολύ ο σχολιασμός σου στο σημείο της διελκυστίνδας…

    Μια ρήση απίστευτα χρήσιμη για τη σημερινή κατάσταση:
    «Αν δεν ελπίσει κανείς το ανέλπιστο, δεν πρόκειται να το ανακαλύψει γιατί είναι ανεξερεύνητο και απρόσιτο.»

    «Τα πάντα ρει», λοιπόν! Είναι μια ελπίδα από μόνο του αυτό!
    (Απίθανη «ομπρέλα» αυτή η φράση. Τι να πρωτοπείς… Προίκα ολόκληρη θα φτιάξεις Μαζεστίξ, αν αρχίσουμε να τη συζητάμε!!! )

    Άψογος!!!!
    Καλό ξημέρωμα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ο Ηράκλειτος μας ξέρει καλύτερα κι απ' τους ίδιους μας τους εαυτούς κι ας έχουν περάσει καμιά 25αριά -και βάλε- αιώνες.
      Η φύση του ανθρώπου δεν αλλάζει, όπως διαπίστωσε με πόνο κι ο Θουκυδίδης.
      Γι' αυτό οδηγούμαστε στα ίδια λάθη τόσες φορές στην ιστορία.

      Γενικώς, ο Ηράκελιτος τη σοφία του την προσέφερε με τρόπο αινιγματικό, ώστε να αναζητεί ο καθλενας μας τις ερμηνείες των λόγων του.
      Και τελικά καταφέρνει κάτι που δεν ξέρω αν στόχευε σ' αυτό: να κάνει τον αναγνώστη του, όχι να μαθαίνει αυτά που είπε, αλλά να αναστοχάζεται με βάση αυτά.

      Διαγραφή
  6. Η μαγεια της φιλοσοφιας ειναι ακριβως η δυνατοτητα που δινει στον καθενα να στοχαστει πανω της και να την προσεγγισει με πανω απο εναν τροπους.
    Πολυ ενδιαφερουσα αναρτηση και σχολια επισης.
    Καλη Κυριακη!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ακριβώς.
      Και σ' αυτό το θέμα ο Σωκράτης μάλλον έπιασε το νόημα καλύτερα απ' όλους.
      Η αλήθεια δε διδάσκεται, αλλά ανακαλύπτεται από τον καθένα (με την κατάλληλη καθοδήγηση βέβαια...)

      Διαγραφή
  7. Αμάν! Βαριά φιλοσοφία! που λέει και το τραγούδι! ΟΚ, πλάκα κάνω! Εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ανάρτηση. Μ' έκανε να σκεφτώ πόσο επίκαιρα είναι τα λόγια ανθρώπων που έζησαν χιλιάδες χρόνια πριν. Μάλλον δεν αλλάζει η φύση των ανθρώπων, μόνο οι περιστάσεις.
    Κι ως πραγματίστρια, βλέπω πολλές αλήθειες στις ρήσεις του Ηράκλειτου. Μόνο αυτό το "πόλεμος πατήρ πάντων" με πειράζει κι ας είναι βάσιμο. Μου φαίνεται και μοιρολατρικό ταυτόχρονα. Γιατί τότε να επιζητούμε, να παλεύουμε, να ευχόμαστε την ειρήνη; Αφού οι εξελίξεις καθορίζονται από τον πόλεμο, από τη σύγκρουση των αντιθέτων, ποιο το νόημα του διαλόγου; Και ποιες εξελίξεις άραγε θα φέρουν οι σύγχρονοι πόλεμοι; Μήπως δε θα γίνουν θεοί αυτοί που πάντα ήταν; μήπως οι λαοί δε θα μείνουν δούλοι; το πολύ πολύ, αν είναι με τη μεριά των νικητών, να γλείψουν κι αυτοί κανένα κοκαλάκι προόδου.
    Τέλος πάντων! Σκόρπιες σκέψεις πάνω σε μια φράση...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Μπορεί να τρομάζει, αλλά μου φαίνεται πολύ αληθινό.
      Έτσι κι αλλιώς η αλήθεια συνήθως τρομακτική είναι.
      Το ψέμα το ομορφαίνουμε με ωραία λόγια.

      Αυτό δε σημαίνει πως εμείς θα πρέπει να πάψουμε να επιθυμούμε την ειρήνη.
      όπως και η διαπίστωση πως ο θάνατος είναι όχι μόνο αναπόφευκτος αλλά και στοιχείο προόδου για τον κόσμο (φαντάσου να μην πέθαιναν οι άνθρωποι και να γεννιόντουσαν συνεχώς νέοι!), αλλά εμείς δεν παύουμε να επιδιώκουμε τη ζωή μέχρι και την τελευταία στιγμή που θα κλείσει κάποιος τα μάτια του, έτσι και με την ειρήνη.
      Αν και γνωρίζουμε το αναπόφευκτο του πολέμου κάποια στιγμή, εείς οφείλουμε να δρούμε έτσι ώστε να μην τον ζήσουμε εμείς, οι επόμενοι να μην τον ζήσουν εκείνοι κ.ο.κ.
      Ε, μερικών η ευχή δεν... θα βγει!

      Διαγραφή
  8. Με αφορμή την ρήση του "δασκάλου" παραπάνω "Τα πάντα ρει" και το γεγονός ότι επιστρέφουμε στις σχολικές τάξεις, παραθέτω ένα κείμενο που διάβασα πριν από λίγο. Είναι αφιερωμένο στους δασκάλους κάθε βαθμίδας. Αξίζει να το διαβάσει κανείς, για να δει πως όποιος ασχολείται με τα παιδιά έχει αυτό το "ρει" στα χέρια του και μπορεί να το αξιοποιήσει με κάθε ευκαιρία που θα του δοθεί, προσπαθώντας γι' αυτό μέσα από κάθε δυσκολία που θα αντιμετωπίσει. Επιτακτική ανάγκη στη σημερινή αδιάφορη για τα πάντα κι επιπόλαιη εποχή.

    http://tvxs.gr/news/paideia/pros-toys-daskaloys

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Κυρία! Κυρία! Μήπως μπορείτε να μου λύσετε μερικές απορίες; (δες το mail σου, Γλαύκη!)
      Το κείμενο το διάβασα κι εντυπωσιάστηκα! Ελπίζω να υπάρχουν δάσκαλοι που παρόλα αυτά αντέχουν!

      Διαγραφή
    2. Πάω κι εγώ να διαβάσω το άρθρο!
      Έχουμε πει: λειτουργώ με χρονοκαθυστέρηση !

      (Έγραφα όλο το απόγευμα για τη γυμνή πρόκληση ! Μετά από τα γυμνά και τις αναστατώσεις πάω να μορφωθώ :))) )

      Διαγραφή
    3. Είδα κι εγώ "προς τους δασκάλους" και λέω "λες να 'ναι καμιά αύξηση;", αλλά μπάααα.

      Αριστέα, κάτι για "γυμνή πρόκληση" ακούω...
      Για... να 'ρθω απ' τα λημέρια σου να διαπιστώσω περί τίνος πρόκειται!
      Εγκυκλοπαιδικά ενδιαφέρομαι, εννοείται!

      Διαγραφή
    4. Έριξα πολλούς αναστεναγμούς, δάκρυα και ιδρώτα για να το γράψω! Το καλό που σου θέλω... ρίξτου του μια καλή ματιά! Δεν συνηθίζω να κοκορεύομαι...αλλά αυτό πολύ το αγάπησα!

      Διαγραφή
    5. Εδώ το αγαπήσαμε κι εμείς που δεν... το γράψαμε!
      Δε θα το αγαπούσες εσύ, που το γραψες με τόσο δάκρυ και ιδρώτα;
      Για να μη σου πω ότι είμαι βέβαιος πως, πολλούς από τους αναγνώστες σου, τους... παρέσυρες κιόλας στην... άβυσσο με αυτήν σου την μπαλάντα των αισθήσεων και των παραισθήσεων!

      Διαγραφή
  9. Γαλάτη, σιγά μην αναφερόταν το άρθρο σε αύξηση!!! Το είδε κανείς, για να το δουν οι εκπαιδευτικοί;
    Δεν "αγοράζονται" όλα με τα φράγκα ούτε με το φόβο κι αυτό είναι που φοβούνται περισσότερο απ' όλα κάποιοι παραπάνω από μας...
    Έτσι, για την καλή σχολική χρονιά αυτό.

    Ευτυχώς που υπάρχουν και οι "γυμνές προκλήσεις", για να χαλαρώνει και λίγο η ατμόσφαιρα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Οπου δε δίνεται αύξηση μισθών, δίνεται αύξηση ντεπόν.
      Και οι εκπαιδευτικοί κάνουν απεργία (όποτε κάνουν) μόνο για τα λεφτά.
      Για τα λεφτά που θα πάρουν (ή θα χάσουν) φυσικά.
      Αν έκαναν καμιά φορά απεργία με άλλα αιτήματα, ίσως και να τους έπαιρνε περισσότερο στα σοβαρά η κοινωνία.

      Διαγραφή
    2. Αν και έχουμε ξεφύγει από το θέμα της ανάρτησης (αν και αξίζει το συγκεκριμένο, μια και δεν γνωρίζουν όλοι), να ξέρεις ότι δεν βγαίνει άκρη με τον τρόπο που λειτουργούν τα πράγματα σε τούτο τον τόπο του συμφέροντος και του εαυτουλισμού.
      Ειδικά οι μεγάλες απεργίες των εκπαιδευτικών δεν έγιναν για τους μισθούς, αλλά για άλλα πολύ σοβαρά ζητήματα, τα οποία θάφτηκαν από την συνδικαλιστική ηγεσία, καθώς προέταξε πάλι το αίτημα των μισθών, ενώ οι τοπικές συνελεύσεις (με τεράστια συμμετοχή κόσμου) έβγαζαν άλλες αποφάσεις. Πούλημα δηλαδή κανονικό. Συμμετείχα σε όλα, οπότε έχω προσωπική άποψη. Επίσης τα μέσα έπαιξαν ξεκάθαρα τον άγριο προπαγανδιστικό ρόλο τους σε όλο αυτό. Σαν τα σκυλιά διαστρέβλωναν τα πάντα.
      Το μόνο δίκιο που έχεις είναι ότι η κοινωνία, για να μας πάρει στα σοβαρά πρέπει να γνωρίζει με άμεσο τρόπο τι συμβαίνει. Στην τελευταία μεγάλη απεργία του 2007 είχαν γίνει πολλές κατά τόπους προσπάθειες γι' αυτό και υπήρχε υποστήριξη από αρκετό κόσμο. Όμως η εκπαιδευτική κοινότητα είναι απαραίτητο να ξεφύγει από τα στεγανά της και να περάσει σε πιο δραστικές προσπάθειες πέρα από το ότι πρέπει να τιμά με συνέπεια το έργο που έχει αναλάβει.
      Τελοσπάντων, είναι θέμα που καίει και δεν αλλάζουν εύκολα κάποιες συνήθειες.
      Δυστυχώς, όπως είχες πει κι εσύ μαζί με τα ξερά καίγονται και τα χλωρά. Μακάρι να λες να μην απογοητεύονται τα χλωρά και φεύγουν. Τότε μαύρο φίδι που μας έφαγε...

      Διαγραφή
  10. Εξαιρετική η ιδέα σου, Μαζεστίξ, να αναλύσεις τα αποφθέγματα του Ηράκλειτου.
    Μπορώ να διαλέξω τα αγαπημένα μου; Το 2, το οποίο μοιάζει να γράφτηκε ειδικά για την εποχή της Φούσκας στην Ελλάδα, και την ιδέα της ατέλειωτης ροής, της διαρκούς κίνησης που δίνει ζωή στο σύμπαν.
    Ο χαρακτηρισμός του πολέμου ως πατέρα των πάντων είναι μεν ρεαλιστικός, αλλά με κάνει να μελαγχολώ, βλέποντας την κατάσταση του πλανήτη αυτή τη στιγμή. Ποτέ ξανά δεν υπήρχαν τόσες συγκρούσεις ταυτόχρονα όπως σήμερα -λέει ο ΟΗΕ.
    Δεν ξέρω τι μπορεί να δημιουργήσει, αλλά σίγουρα τίποτε καλό για την ανθρωποτητα.
    Καλό χειμώνα, εύχομαι.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Εντάξει, δεν το λες και ανάλυση. Σχολιασμό καλύτερα.
      Όσο για το 2, θα έλεγα πως η αιτία δεν είναι ο πλούτος, αλλά η πονηριά.
      Ο πλούτος είναι η αφορμή.
      Όσο για τους πολέμους, το μόνο βέβαιο είναι πως χάνεται τσάμπα πολύς κόσμος.
      Έχει χαθεί η ισορροπία που διατηρεί τον πόλεμο των αντιθέτων και γι' αυτό οδεύουμε προς τον όλεθρο.

      Διαγραφή